Ο ανεφοδιασμός εξασφαλίζει την κίνηση

Οι δρόμοι δεν ήταν πάντα γεμάτοι πρατήρια βενζίνης με τα χρώματα των μεγάλων εταιρειών πετρελαιοειδών. Κάποτε η βενζίνη πουλιόταν σε μπιτόνια στα παντοπωλεία, μέχρι τουλάχιστον να κάνουν την εμφάνισή τους τα πρώτα πρατήρια.

Οι γονείς ή οι παππούδες σας αναμφίβολα θα έζησαν το πέρασμα, στη δεκαετία του ’20 ή του ’30, από τα μπιτόνια των 5 λίτρων στα πρατήρια βενζίνης. Ήταν μια αξιοσημείωτη πρόοδος, που φυσικά δεν έγινε χωρίς απώλειες. Η προμήθεια καυσίμων με το μπιτόνι διήρκεσε περίπου τριάντα χρόνια, όμως ήδη είχαν δημιουργηθεί κάποιες συνήθειες που χρειάστηκε τουλάχιστον μια δεκαετία για να ξεπεραστούν.

Είδος μπακαλικής

Οι πρώτοι οδηγοί αυτοκινήτων αγόραζαν καύσιμα από το μπακάλικο. Γιατί όμως ειδικά από το μπακάλικο; Δύο ήταν οι βασικοί λόγοι. Κατ’ αρχάς, τα παντοπωλεία διέθεταν πολύ καλά οργανωμένο δίκτυο ανεφοδιασμού προϊόντων. Κάθε κατάστημα, ακόμα και αυτά που βρίσκονταν στα πιο απομακρυσμένα χωριά, έρχονταν τακτικά σε επαφή με κάποιον αντιπρόσωπο ή χονδρέμπορο. Ο δεύτερος λόγος ήταν ότι τα παντοπωλεία πουλούσαν λάδι και πετρέλαιο για την κουζίνα αλλά και για διάφορες άλλες οικιακές χρήσεις. Οι ίδιες εταιρείες πετρελαιοειδών ήταν σε θέση να εισάγουν, να διυλίζουν και φυσικά να διαθέτουν και τα καύσιμα για τα αυτοκίνητα.

Από την άλλη πλευρά, η βενζίνη δεν ήταν εξαρχής το μοναδικό καύσιμο για αυτοκίνητα. Για αρκετό καιρό έγιναν προσπάθειες να βρεθούν λύσεις με τη χρήση της αλκοόλης και της ηλεκτρικής ενέργειας. Εξάλλου και τα οινοπνευματώδη ποτά πουλιόνταν επίσης στα παντοπωλεία. Τέλος, οι λάμπες πετρελαίου, που οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν στις πόλεις αλλά και στην ύπαιθρο για το φωτισμό, έκαιγαν «φωτιστικό» πετρέλαιο, που επίσης πουλούσαν τα παντοπωλεία και τα σιδεράδικα. Έτσι, τα παντοπωλεία βρέθηκαν αυτομάτως αναμεμειγμένα στην πώληση της βενζίνης όπως είχε συμβεί εξάλλου και με πολλά άλλα προϊόντα, παράγωγα του πετρελαίου.

Επιτέλους, χύμα βενζίνη

Προτού ακόμα κατασκευαστούν οι αντλίες βενζίνης, επινοήθηκε η πώληση καυσίμου σε βαρέλια των 100 ή 200 λίτρων. Έτσι ήταν πιο εύκολο να μεταφέρεται σε μεγάλες ποσότητες, ενώ γινόταν οικονομία και στα δοχεία μεταφοράς του. Εικάζεται ότι οι Γάλλοι αδελφοί Κουρτιού εφηύραν το 1920 «το ρωμαϊκό άρμα», ένα οικονομικό και πρακτικό σύστημα προμήθειας βενζίνης. Το ρωμαϊκό άρμα ήταν ένα μικρό μεταλλικό καρότσι στο οποίο είχε τοποθετηθεί ένα βαρέλι 200 λίτρων. Η συσκευή διέθετε δύο λαβές και ρόδες για να σύρεται στο πεζοδρόμιο το πρωί και να φυλάσσεται το βράδυ. Στο κάτω μέρος του βαρελιού υπήρχε μια χειροκίνητη αντλία και ένας σωλήνας.

Από την εποχή εκείνη και μετά η προμήθεια της βενζίνης γινόταν πάντα σε βαρέλια, έτσι, θεωρητικά τουλάχιστον, μόνο το 1925 εξοικονομήθηκαν 200 εκατομμύρια μπιτόνια! Καθαρή, απλή και πρακτική, αυτή η εφεύρεση σηματοδότησε τη μετάβαση από τα βαρέλια στις αντλίες.

Οι αντλίες

Δεν είναι γνωστό αν οι αδελφοί Κουρτιού όντως εφηύραν το «ρωμαϊκό άρμα» ή απλώς εφάρμοσαν ένα σύστημα που ήδη εφαρμοζόταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό που είναι βέβαιο πάντως, είναι ότι η πραγματική πρόοδος ήρθε από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Οι πρώτοι που θέλησαν να εγκαταστήσουν αντλίες βενζίνης στη Γαλλία ήταν οι Αμερικανοί, και πιο συγκεκριμένα η εταιρεία Bowser. Την Bowser ακολούθησαν γρήγορα η Gilbert and Baker, η Milwaukee και η Wayne. Οι εγκαταστάσεις ήδη από τότε ήταν αξιόπιστες, καθώς έπρεπε να προβλεφθεί δεξαμενή αποθήκευσης καυσίμων, αλλά και ασφαλή συστήματα παροχής. Το πρώτο αρνητικό στοιχείο ήταν η δυσκολία ακριβούς καταγραφής της ποσότητας του καυσίμου που πουλιόταν. Προκειμένου να βλέπουν την ποσότητα της βενζίνης που έρρεε, κατασκευάστηκαν οι αντλίες που διέθεταν γυάλινες φιάλες των 5 λίτρων: πρώτα οι μονοί μετρητές και μετά οι διπλοί. Με τις αντλίες που διέθεταν λαβή, ο πελάτης γέμιζε τη μια φιάλη και στη συνέχεια, ενώ αυτή άδειαζε στο ρεζερβουάρ, γέμιζε τη δεύτερη. Έτσι έβλεπε το προϊόν που αγόραζε, αλλά και την ακριβή ποσότητα του καυσίμου. Οι αντλίες περνούσαν από κρατικό έλεγχο.

Ωστόσο το να γεμίζει ο πελάτης τα δοχεία των 5 λίτρων ήταν μια διαδικασία που παρουσίαζε προβλήματα. Υπήρχε πιθανότητα να φύγει από το μαγαζί με μισοάδειο ρεζερβουάρ, είτε να χυθεί η βενζίνη στο έδαφος ή πάνω του! Έτσι, ο Ανρί Μπουτιγιόν εφηύρε και διέθεσε στην αγορά το Volucompteur. Με το σωλήνα παροχής να καταλήγει σε σχήμα πιστολιού, κάτι που χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα, μπορούσε να μεταφέρεται η επιθυμητή ποσότητα καυσίμου με απόκλιση μικρότερη από το ένα δέκατο του λίτρου. Στη δεκαετία του ’50 η χρήση αυτής της πρακτικής συσκευής εδραιώθηκε ακόμα περισσότερο.

ΟΙ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΣ

Στη Γαλλία, ανάμεσα στους πιο γνωστούς κατασκευαστές αντλιών συγκαταλέγονται οι Courtioux, Satam, Boutillon, Gex, Samoa, Themis και Siam. Οι πιο διαδεδομένοι ξένοι κατασκευαστές ήταν οι Gilbert & Barker και Wayne.

ΒΗΜΑΤΑ ΠΡΟΟΔΟΥ

Κάποτε τα πρατήρια βενζίνης ήταν υπεύθυνα μόνο για τον ανεφοδιασμό των οχημάτων με καύσιμα. Στη συνέχεια έγιναν πολυκαταστήματα, διευκολύνοντας οδηγό και επιβάτες, αλλά διαθέτοντας ταυτόχρονα και άλλα αξεσουάρ για τα αυτοκίνητα, εκτός από την απαραίτητη… τροφή τους.

Σε λίγο καιρό όμως, τα «βενζινάδικα» θα μπορούν να προσφέρουν τα πάντα, από ταινίες, ηλεκτρονικά παιχνίδια, ακόμα και να μεταφέρουν τα e-mail στα αντίστοιχα συστήματα των αυτοκινήτων.

Ο αμερικανικός κολοσσός Delphi, η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής ανταλλακτικών στον κόσμο, εξελίσσει ένα σύστημα κινητών πολυμέσων (Mobile Multimedia). Πρόκειται για ένα σύστημα προχωρημένης τηλεματικής που χρησιμοποιεί κύματα χαμηλής συχνότητας για τη μεταφορά δεδομένων στον κεντρικό υπολογιστή του αυτοκινήτου, από μία απλή συσκευή, τοποθετημένη δίπλα στην κλασική αντλία βενζίνης.

ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΥΣΙΜΟΥ

Οι αντλίες καυσίμου πρωτοεμφανίστηκαν στην Ευρώπη πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 1910, η εταιρεία Bowser παρουσίασε μια απλή αντλία στη Γαλλία, που μερικά χρόνια αργότερα χρησιμοποιήθηκε και σε άλλα μέρη της Ευρώπης. Το 1918, η ιταλική φίρμα S.A. Bergomi παρουσιάζει την αντλία Securitas, που αμέσως πλαισιώνει τα μεγάλα γκαράζ και τα πρατήρια των μεγάλων ξενοδοχείων. Το 1923, στην Ευρώπη εμφανίζεται δυναμικά η κοινοπραξία Siap (Societa Italo-Americana del Petrolio), μια ιταλική συμμαχία με την Standard Oil του Νιου Τζέρσι. Στην Ελλάδα μεσουρανούν οι αντλίες Lumina της εταιρείας Nafta S.A., που ιδρύθηκε το 1912 και αποτελούσε θυγατρική της αγγλοολλανδικής Royal Dutch-Shell, της Siap και της Agip (Azienda Generale Italiana Petroli, ιδρύθηκε το 1926).